Is een model een schematische voorstelling van de werkelijkheid?
Wie de definitie van het woord “model” opzoekt, stuit op een lange lijst met verklaringen in alle soorten, maten en betekenissen.
Wat vaak terugkomt is de zin: “een model is een schematische of vereenvoudigde voorstelling van de werkelijkheid.” Welke werkelijkheid wordt er niet bij gezegd. Want ook de werkelijkheid kent vele gezichten. Is een model een schematische voorstelling van de werkelijkheid? Staat het klassieke model, het naakt, model voor een vereenvoudigde voorstelling van de werkelijkheid? Dat zou het leven een stuk overzichtelijker maken. Niets is minder waar want geen model is hetzelfde en de werkelijkheid van modellen is een stuk ingewikkelder.
En inderdaad, in de wereld van kunstenaars en modellen kom je in een labyrint terecht waar het model telkens iets anders is. De gedachte om een tentoonstelling te kunnen maken waarin de samenhang tussen de modellen en de kunstenaars duidelijk te zien is, is dan ook een illusie. Vergeet die samenhang. De enige zekerheid in deze tentoonstelling is, dat waar je naar kijkt een model is, of in ieder geval is afgeleid van een model. Een model van hout, een geschreven model, een denkmodel, een computermodel, een wiskundig model, een droommodel, een licht/schaduwmodel, een bewegend model, een geluidsmodel, een 3-d geprint model, een papieren model, of een model van plastic, alles is mogelijk.
Natuurlijk kunnen we op al die modellen diepgravende analyses en filosofische bespiegelingen loslaten. Over het hoe en waarom, de functie en de betekenis van een model en ga zo maar door. Dat gaan we niet doen. Het graven, analyseren en filosoferen laten we graag over aan de bezoeker van de tentoonstelling. Er is genoeg stof en model tot nadenken en er is meer dan genoeg te zien.
Als tentoonstellingsmakers verontschuldigen wij ons maar al te graag voor het bonte karakter van deze bijeengebrachte modellen. Of je nu kijkt naar de Kitchenette van Frank Halmans of het New Manhattan van Jip de Beer, het Flitserhuis II van Mirjam Kuitenbrouwer of de woorden van Ruben Planting, de fly-over II van Edwin Zwakman of de bijna onzichtbare werkjes van Eline Kuipers: het zijn allemaal werken van visuele denkers en makers. Dit zijn kunstenaars die doelgericht, intuïtief, perfect of juist imperfect een beeld, droom of ideaal omzetten in een eigen werkelijkheid. En ieder heeft daarvoor zijn eigen beweegreden. In die zin is een model inderdaad een verbeelding van de werkelijkheid. In deze tentoonstelling gaan die verschillende werkelijkheden alle kanten op en wordt de definitie van een model tot astronomische lengte opgerekt. Dat hoort nu eenmaal bij de vrijheid die de kunstenaar zichzelf toe-eigent.
